واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
559
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
كاملا حاصل شد . ابو على عفو را پذيرفت و راه كرانهء آمودريا را در پيش گرفته روانهء خوارزم شد « 1 » . فائق كه تنها مانده بود عزم جزم ساخت كه بدون رضاى نوح به ماوراء النهر رود . گروهى لشكرى كه تحت رياست حاجب بگتوزون عليه وى فرستاده شده بود در نزديكى نسف با وى تلاقى كرد ولى به پيكار نپرداخت و فائق صحيح و سالم به متصرفات قراخانيان رسيد و مقدم وى را با مسرت پذيره گشتند . در اين گيرودار گروه لشكريان ابو على در نزديكى هزار اسپ مورد حملهء ابو عبد اللّه خوارزمشاه واقع شدند . و خود ابو على بدست وى اسير گشت « 2 » [ شنبهء غرهء ماه رمضان 386 هجرى ] ( 19 سپتامبر 996 ميلادى ) و از ميان همراهان وى فقط حاجب ايلمنگوبه گرگانج رسيد . امير مأمون از اين واقعه استفاده كرد تا از كسى كه در تحت حمايت خويش داشته دفاع و در عين حال با دشمن ديرين خود كار را يكسره كند . خوارزمشاه - ابو عبد اللّه اسير شد . و متصرفات و لقب وى به مأمون رسيد . ميان ابو على
--> ( 1 ) - در تأليف عتبى چنين است ( نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورقهاى 41 - 37 ؛ عتبى - منينى ، I ، 219 - 199 ؛ نرشخى ، چاپ شفر ، 186 - 174 . به گفتهء گرديزى ( نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 136 ؛ نسخهء خطى كمبريج ، ورق b 109 ؛ ( چاپ محمد ناظم ، 57 ) ) ابو على پس از جنگ به رى گريخت و در آنجا ماهى 50000 درهم مستمرى از على بوئى ( يعنى فخر الدوله مشهور ) مىگرفت ، ولى با اين حال « ز بهر زنى را » به نيشابور بازگشت و محمود او را گرفت و از اسارت فرار كرد و به خوارزم رفت . ( 2 ) - عتبى - منينى ، I ، 224 : شنبهء اول رمضان 386 هجرى ، ولى اين تاريخ محتملا نادرست است : اول رمضان 386 هجرى پنجشنبه بوده - 17 سپتامبر . رجوع شود به بعد ، ص 562 حاشيه 1 .